Meelfabriek

pionier in beton en staal

Opdrachtgever:

Meelfabriek de Sleutels

Ontwerp:

kantoor, fabriek, pakhuis, fietsenstalling

Functie nu:

woningen, kantoren, horeca (in aanbouw)

Bouwjaar:

1937-1947

Status:

rijksmonument

“Ik herinner me dat we op zondag, als vader vrij had, vaak naar de bouw van de Meelfabriek gingen kijken”

Narda Buurman

Ontstaansgeschiedenis

De Meelfabriek is een industrieel complex van dertien gebouwen, waaronder een ketelhuis, silo’s, gebouwen voor meelbewerking, een pakhuis en een kantoor met dienstwoning en fietsenstalling. Het oudste gebouw dat er nu nog staat, is het ketelhuis uit 1896, ontworpen door W.C. Mulder. De fabriek is een voorbeeld van vroege toepassing van beton en staal. Tussen 1937 en 1947 heeft Buurman een aantal gebouwen voor zijn rekening genomen, onder meer een molengebouw, een meelpakhuis, een schoonmakerij, twee nieuwe silogebouwen, een dienstwoning en een kantoor-laboratorium.   

Bouwstijl

Een aantal gebouwen is gave voorbeelden van het Nieuwe Bouwen en Zakelijk-Expressionisme waaronder de Schoonmakerij (1937) en het Riffellokaal (1937). Ook het kantoor annex dienstwoning en de fietsenstalling (1940) zijn voorbeelden van “een evenwichtig geproportioneerde, van het Zakelijk Expressionisme afgeleide, bouwstijl met interieuronderdelen”.
Het Molengebouw (1947) noemt de Rijksdienst een “voorbeeld van een utiliteitsgebouw in bouwstijl met kenmerken van het Nieuwe Bouwen en vanwege zijn unieke constructieve en functionele samenstelling van de dragende vloeren.”
Zij waren ook van stedenbouwkundige waarde “vanwege de functionele en markante ligging ten opzichte van toegang en fabrieksgebouwen.”

Vernieuwend bouwen: Betonskelet

Hij paste in de fabrieksgebouwen voor die tijd nog weinig in fabrieksgebouwen gebruikte betonskelet toe. De Silo (1938) is volgens Rijks Erfgoed een “gaaf bewaard gebleven voorbeeld van een voor een silo opmerkelijk gedetailleerde en in hoofdvorm en materiaalgebruik, als voorbeeld van een inmiddels zeldzaam gebouw uit de pioniersfase van de gewapend betonconstructie.”

Bijzonderheden

Het kantoor bevat een mooie entree met een bronzen draaideur met sleutels en een korenaar.

Waarde

“Het Meelpakhuis (1937) is een gesloten doos maar heeft constructief interessante elementen. Bijvoorbeeld een vroeg voorbeeld van paddestoelkolommen die wijd uitlopen, zeer vernieuwend. Buurman heeft gepoogd architectuur toe te voegen, zoals ramen in de onderbouw, verticale glasstructuur en glasopbouw links boven.” Edwin Orsel, Erfgoed Leiden.

media