Herfst en Helder

van verffabriek naar winkel met appartementen

Opdrachtgever:

Herfst & Helder

Ontwerp:

verffabriek

Functie nu:

winkel en appartementen

Bouwjaar:

1926

Status:

Ontstaansgeschiedenis

De geschiedenis van Herfst & Helder begint in 1875 in Leiden, aan de Hogewoerd. Daar richtten de heren Herfst en Helder samen een lak- en vernisfabriek op. Zij werkten met kwaliteitsproducten, gemaakt met de beste grondstoffen. Bernhard Buurman kreeg in 1926 de opdracht tot uitbreiding van de verffabriek aan Hogewoerd 10. “Zowel regionaal als landelijk werden heel wat grachtenpanden gekleurd met de verven en lakken van Herfst & Helder. Vooral de donkere kleuren waren favoriet, zoals groen, diepblauw en steenrood. Herfst & Helder groeide in rap tempo en in de loop van de tijd werd de ruimte in Leiden te klein. Daarom verhuisde het bedrijf naar Lelystad.” In 1978 kocht F. de Groot de fabriek en verbouwde hem tot een winkel en appartementen. https://historiehogewoerd.jimdofree.com

Bouwstijl

De opdracht aan Buurman beperkte zich tot het voorste gedeelte van het gebouw aan de Hogewoerd, het achterliggende gebouw is zeker niet als geheel vernieuwd. De opdrachtgevers streefden duidelijk naar een moderne en eigentijdse uitstraling. Het ontwerp van Buurman is een voorbeeld van de zogenaamde Haagse School die in het bijzonder door de Amerikaanse architect Frank Lloyd Wright is geïnspireerd. De nadruk ligt op metselwerk met subtiele versieringen van rollagen in combinatie met beton banden en natuurlijk een overstekende dakrand. Maar het echte ornament is het gebouw zelf en niet toegevoegde elementen zoals in de (neo-) klassieke stromingen gebruikelijk was.

De vorm, het ritme en de positionering van de openingen zoals ramen en deuren in de gevel zijn bepalend voor de indruk die de gevel maakt op de voorbijganger. De compositie van de twee deuropeningen op de begane grond, de vijf hoge dubbele ramen ertussen en de langgerekte terugliggende strook ramen onder de uitstekende dakrand geven de gevel een aangename spanning. Dat beeld wordt gecompleteerd door de eveneens door Buurman ontworpen tekst “Herfst & Helder’.

Bijzonderheden

Dezelfde architectuur is ook te zien in de kopgevel van de panden aan de Breestaat en de Botermarkt die als een geheel is ontworpen met dezelfde elementen, banden, ramen, deuren en trapjes. Het ertegenover liggende gebouw op de hoek van de Hogewoerd en de Korevaarstraat, tegenwoordig van Zorg en Zekerheid, is van de hand van de Haagse architect F.L.J. Lourijssen die ook veel in de (Nieuwe) Haagse School stijl bouwde. Het dateert van 1927. Architectuur van dezelfde stijl is ook nog te vinden in het gebouw aan de Korevaarstraat, de voormalige koffiebranderij ‘het Klaverblad’. Deze nieuwe gebouwen stammen uit dezelfde tijd omdat de aanleg van de trambanen over Breestraat, Hogewoerd en Korevaarstraat een totale vernieuwing van dit kruispunt vereiste. Bernhard Buurman heeft samen met zijn collega-architecten van dit kruispunt iets bijzonders gemaakt.

media